19.08.19/18:37

Windows Donanım Yönetimi (XP ve server 2003 için)

Başlatan data_grrr, 24.02.07/01:48

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

data_grrr

Yazan: Kaan Adanalı
Bu dökümanın kopyalama, dağıtma, değiştirme izni GNU GPL (Genel Kamu Lisansı) Versiyon 2 altında verilmiştir.

Donanım Yönetimi


Donanımların Kurulumu


Bir işletim sisteminin bilgisayarda bulunan bir donanımı kullanabilmesi için o donanım için yazılmış özel tipte bir yazılıma ihtiyacı vardır. Bu görev için yazılmış olan yazılımlara sürücü (driver) adı verilir. Sürücüler donanımın kullandığı belirli bir iletişim kanalı aracılığı ile işletim sistemi ve donanım arasında donanıma özel komutların gelip gitmesini ve çalıştırılmasını sağlar. İşletim sistemi tarafında ise bu donanımın yönetilebilmesini sağlayan kendisine özel bir arayüz sunarlar.

Plug and Play


Bilgisayara yeni bir donanım eklendiğinde Windows, Plug and Play (PnP) desteklediğinden öncelikle aygıtın PnP desteği olup olmadığını öğrenir. Eğer donanım bir PnP aygıtı ise Windows kendisinde bulunan bu donanıma ait sürücüyü kullanarak ve gerekli ayarlamaları otomatik olarak gerçekleştirerek, kullanıcının bir etkileşime girmesine gerek kalmadan donanımı kurar.

Plug and Play aygıtların hepsi aynı seviyede sıfır kullanıcı etkileşimi sağlamaz.

En az kullanıcı etkileşimi isteyen, gerçek PnP aygıtların kurulması için bilgisayarın kapatılması gerekmez. Bu tür aygıtlara Hotswap de denir. Bu aygıtlar bilgisayara bağlandığı anda Windows gerekli sürücüleri kendinden sağlayacak ve gerekli ayarlamaları otomatik olarak gerçekleştirecektir.

Biraz daha sınırlı PnP desteği olan aygıtlar da ise aygıtın kurulması için öncelikle bilgisayarın kapatılması gereklidir. Aygıt bağlandıktan sonra bilgisayar yeniden başlatılır ve aygıt sürücüleri ve ayarları otomatik olarak kurulur.

En az PnP desteği bulunan aygıtlarda ise bilgisayar yeniden başlatıldıktan sonra Found New Hardware Sihirbazı açılarak kullanıcıdan aygıta ait sürücüleri bir şekilde sağlaması istenir. Bu bölümde ilk önce bulunan donanıma ait sürücülerin bilgisayarda araştırılmasının yanında Windows Update sitesinden de araştırılmasının istenip istenmediği sorulur.

Sihirbazın sonraki aşamasında iki tercih bulunur:

Install the software automatically (Recommended): Bu seçenek seçildiği takdirde donanıma ait sürücüler CD-ROM ve Floppy disketlerde aranacaktır. Bu nedenle bu seçeneği seçmeden önce gerekli CD-ROM'u ya da disketi takmanız gereklidir.

Install from a list or specific location (Advanced): Bu seçenek seçildiği takdirde sürücülerin CD-ROM ve disketlerde aranmasının yanında belirtilen başka yerlerde de arama yapılması sağlanabilir. Bir diğer seçenek ise sürücü araması yapılmaması ama kullanıcının kurulucak sürücüyü listeden kendisinin seçmesidir. Bu seçeneğim sürücü isminin donanımla ilişkisi kesin olarak biliniyorsa seçilmesi uygundur. Gerekli sürücü tespit edildiğinde Next düğmesine basılarak kurulum tamamlanır.

Plug and Play Desteklemeyen Donanım Kurulumu


Bazı donamımlar PnP desteklemeyebilir. Bu durumda bu donanımların kurulumu kullanıcı tarafından yapılır. Bunun için Windows Control Panel'inde Add Hardware Sihirbazı kullanılır. Böylece eklenen donanımlar için gerekli olan sürücüler yüklenmiş olur. Add Hardware Sihirbazı ayrıca donanımla ilgili olan problemlerin çözümünde de yardımcı olur.

Bu sihirbaz çalıştırıldığında ilk önce bilgisayarda yeni bir donanımın olup olmadığını araştırır. Yeni bir donanım algılarsa Found New Hardware Sihirbazı başlar ve bu PnP olarak algılanan donanımlarda başlayan sihirbazın aynısı olduğu için aynı yönergeler takip edilerek kurulum tamamlanır.

Donanım algılaması gerçekleşmediği takdirde ise Add Hardware sihirbazı donanımın takılı olup olmadığını sorar.

Yes, I have already connected the hardware: Donanım Windows tarafından algılanmadığı durumda bu seçenek seçilebilir. Eğer donanımın üreticisi ve ismi tam olarak biliniyorsa  Install the hardware that I manually select from a list (Advanced) seçeneğini seçilerek açılan listeden ilgili donanım seçilebilir ve sürücüsü Have Disk düğmesine basılarak bulunduğu medyadan yüklenebilir.

No, I have not added the hardware yet:
Bu seçenek donanımın takılı olmadığı belirlendiğinde seçilir. Turn off onay kutusu işaretlenip Finish düğmesine basıldığında bilgisayar kapatılacaktır. Böylece ilgili donanım bilgisayara takılabilir.


Donanımların Yönetimi


Bilgisayarda bulunan donanımları, bu donanımların kullandığı sürücüleri görüntülemek ve çeşitli donanım ayarlarını değiştirebilmek için Windows XP ve Windows Server 2003'te bütün donanımları listeleyen bir araç olan Device Manager kullanılır.

Device Manager'a My Computer ikonuna sağ tıklayıp Manage komutu seçilerek ya da Control Panel'den System seçilip Hardware tabından Device Manager düğmesine tıklanarak erişilebilir.





Device Manager'da ilk görülen bilgisayarın altında bir ağaç
şeklinde sınıflandırılmış donanım gruplarıdır. Bu donanım grupları içinde bulunan bir aygıtın durumu anormallik gösteriyorsa ağaç genişletilerek aygıtın üzerinde çeşitli durum işaretleri gösterilir.

Kırmızı Çarpı (X) İşareti:
Windows'un aygıta erişemediğini ya da aygıtın devre dışı bırakıldığını gösterir.

Sarı Ünlem (!) İşareti:
Bu işareti taşıyan aygıt başka bir aygıt ile sistem kaynakları konusunda çakışır durumdadır.

Other Devices (?): Bu bir işaret olmakla beraber aygıt ağacı altında yeni bir gruptur ve içinde sürücüleri bulunamayan ya da türü belirlenemeyen aygıtlar bulunur.


Hatalı bulunan ve doğru çalışmayan aygıtları düzgün çalıştırabilmek için yapılabilecek şeyler arasında bu aygıtların sürücülerini yüklemek, sürücülerini güncellemek ya da aygıtın eskiden kullandığı sürücüyü kullanmasını sağlamak bulunur.

Device Manager'da bir aygıt seçilip Properties komutu verildiğinde aygıtın özellikleri açılır. Properties'ten Drivers sekmesine tıklandığında aygıtın sürücü bilgilerine erişildiği gibi bu sürücünün denetlenmesi de sağlanır.

Bilgi bölümünde sürücüyü sağlayan kurum, sürücünün çıkış tarihi, versiyonu ve sürücünün Windows ile uyumlu olduğunu onaylayan digital signer bilgileri bulunur. Denetim kısmında ise dört düğme bulunur:

Driver Details düğmesine tıklandığında sürücü dosyaları bilgilerine ulaşılır.

Update Driver düğmesine tıklandığında Hardware Update Wizard açılır ve yeni sürücü yüklenmesine benzer şekilde sürücü güncellemesi gerçekleştirilir.

Roll Back Driver
düğmesine basıldığında eski sürücüye geri dönülür. Roll Back Driver sürücü güncellemesi yapıldıktan sonra donanım eskisi gibi doğru çalışmıyorsa eski sürücüye dönmek için kullanılır.

Uninstall
düğmesine basıldığında donanımın sürücüsü sistemden kaldırılır.

Device Manager'da aygıtlara sağ tıklanarak da çeşitli işlemler gerçekleştirilebilir. Sağ tuş menüsünde update driver ve uninstall aygıt sürücüsü özelliklerindeki yapılan işlemlere kısa yoldan ulaşmak için kullanılır. Bunların dışında Disable komutu aygıtı devre dışı bırakmak için kullanılır. Devre dışı bırakılan aygıtın sürücüleri sistemde olduğu gibi kalır fakat sistem tarafından kullanılmaz. Aygıtın geçici olarak çalışmasının istenmediği durumlarda bu seçenek seçilebilir.