19.08.19/18:36

Windows Performans Yönetimi (XP ve Server 2003 için)

Başlatan data_grrr, 24.02.07/02:10

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

data_grrr

Yazan: Kaan Adanalı
Bu dökümanın kopyalama, dağıtma, değiştirme izni GNU GPL (Genel Kamu Lisansı) Versiyon 2 altında verilmiştir.

Performans Yönetimi

Genel Bakış:

İdeal olarak her windows sunucusunun asla çalışmasını kesmeden hizmet etmeyi sürdürmesi beklenir. Aynı zamanda kendisi için belirlenmiş ideal performansın altına da düşmemesi istenir. Fakat gerçek hayatta ideallerin yerini sürprizler alır. Sunucular beklenmeyen bir anda devre dışı kalabilir ve bu da sunucuları işleten organizasyona pahalıya patlayabilir.

Günümüzde bilgisayarların çok yüksek hızlarda çalışmalarına ve bol sistem kaynaklarına sahip olduklarına aldanmamak gerekir. Bilgisayarlarla beraber onları kullanan yazılımlar da değişmektedir ve bu yazılımlar giderek eski yazılımlara nazaran sistem kaynaklarını daha müsrif kullanma eğilimi göstermektedir.

Bilgisayar hızına ve kaynaklarına daima güven duymamızı engelleyen diğer bir durum da bir sunucunun zaman zaman üstesinden gelemeyeceği kadar talebe hizmet etmeye çalışması olabilir ki bu durumda sunucu bir darboğaza girecektir.

Bu nedenle sunuculara güvenip sonradan problem çıktığında bu sorunlarla uğraşmak yerine onları daha ağ ortamına yerleştirmeden performans testlerine tabi tutmamız, ağda hizmet etmeye başladığı zaman da olabildiğinde ufak periyodik aralıklarla performanslarını incelememiz gereklidir. Aksi halde testi kırıldıktan sonra performansları gözlemlemek anlamsız bir gayret olacaktır.


Performans Yönetim Araçları


Performance Monitor Aracı

Windows Server işletim sistemlerinde yer alan bu araçla ağdaki bilgisayarların performansları izlenebilir, bu performans bilgileri kaydedilebilir ve daha sonra derinlemesine incelenebilir.

Bu araçla sunucular tamamen kararsız hale gelmeden bilgisayarlardan mı yoksa network trafiğinden mi kaynaklı bir darboğaz yaşanıp yaşanmadığı tespit edilebilir. Bu araçla elde edilen verilere dayanarak sunucuların performanslarını ideal düzeye getirmek için donanımları yükseltilebilir, en iyi başarım için kaynakların bilgisayarlara nasıl dağıtılacağı planlanabilir (ram gibi). Yine sunucuların performansı dikkate alınarak hizmet edecekleri istemci sayısı sınırlandırılabilir. Belirli sunucu kaynaklarının devamlı olarak takip edilmesi sağlanıp bu kaynaklar belirli bir miktarda azaldığında çeşitli şekillerde uyarı yapmaları sağlanabilir (Sabit Disk 200 MB altına düştüğünde bir bilgisayara uyarı mesajı atılması gibi). Normal bir yük altında sunucuların performansları loglar halinde kaydedilerek sistem yöneticilerine şüphelendikleri bir anda bu veriyi mevcut durumla karşılaştırma olanağı sağlayabilir.


Performance Aracının Başlatılması

Bu kadar farklı fonksiyonları olan bu araç aslında kendi içinde farklı araçları içerir. Bu araçlardan en önemlisi olan System Monitor sadece

Start -> Administrative Tools -> Performance seçilerek

kullanılabilir

Start -> Run -> MMC -> Add Remove Snap-in -> Performance Logs and Alerts
yoluyla ya da

Start -> Run -> Administrative Tools -> Computer Management yoluyla başlatılabilen Performance aracının içinde System Monitor bulunmaz sadece log'lar ve alert'lar bulunur.






Performance aracı açıldığında yukarıdaki resimde görüldüğü gibi System Monitor ekrana gelir ve çalışmaya başlar. Standart olarak System Monitor bilgisayarın hafızasını, fiziksel diskini ve işlemcisini ölçen sayaçları kullanarak başlar. Ekranda beliren kırmızı dikey bir zaman çubuğu saniyede(ya da belirtilen başka bir zaman aralığında) bir birim yatay doğrultuda ilerleyerek sayaçların elde ettikleri sayısal sonuçları 0 ile 100 arasında bulunabilen bir noktada işaretler ve bu noktalar arasındaki gerekli çizimleri yapar. Sayaçlar varsayılan olarak bu çizgi grafikle incelenir fakat istenirse bu değiştirilebilir.


System Monitor grafiğinin hemen üstünde bulunan ufak düğmeler Performance aracının yönetilmesini sağlar.

  New Counter Set: Var olan sayaçların hepsini kaldırır ve yeni bir sayaç takımı oluşturmanıza izin verir.
  Clear Display: System Monitor grafiğini temizler ve en başa döndürür.
  View Current Activity: Sayaçlardan gelen gerçek zamanlı verinin izlenmesini sağlar.
  View Log Data: Daha önceden kaydedilmiş ya da çalışmaya devam eden log verilerinin izlenmesini sağlar.
  View Graph: Belirli bir zaman diliminde sayaç verilerinin sonuçlarını grafiksel olarak gösterir.
  View Histogram: Çok sayıda sayacın izlenmesi gerektiği durumlarda kullanılır. Her sayacın sadece tek bir andaki değeri gösterilir.



  View Report: Sayaçların değerleri sadece yazıyla görüntülenir. Çok sayıda sayaç olduğunda kullanılır.
  Add: Yeni bir sayaç eklenmek istendiğinde kullanılır. Eklenecek sayaçların seçilebildiği bir sayfa açar.
  Delete: Sayaç takımında bulunan bir sayacı silmek için kullanılır.
  Highlight: Özellikle zamanlı olan grafikte sayaçlardan seçili olanın çizgilerini beyaz hale getirerek diğerlerinden ayırt edilebilmesini sağlar. Seçili sayaçlar yukarı aşağı ok tuşlarıyla değiştirilebilir.
  Copy Properties: Sayaç ayarlarını hafızaya kopyalar. Bir web sayfasına bu ayarlar yapıştırılırsa, web sayfası sayacın kopyalanan halini görüntüler.
  Paste Counter List: Hafızadaki sayaç ayarlarını mevcut System Monitor'e yapıştırır.
  Properties: Renk, font ve diğer ayarlar için kullanılır.
  Freeze Display: Sayaçlardan veri okunmasını durdurmak için kullanılır. Veri okunmasına devam etmek için düğmeye  tekrar basılır.
  Update Data: Sadece Freeze Display ile sayaçlar durmuşsa aktif olur. Bu düğmeye basılınca o andaki veriler ekrana yansır.
  Help: Yardımı açar.


Sayaçlar


Sayaçlar bilgisayarların çeşitli donanımsal,yazılımsal ve mantıksal bileşenlerini ölçerler. Her bir bileşense farklı şekillerde ölçülebilir. Bu nedenle her bir bileşen objeler halinde birbirinden ayrılarak, her objeye kendisiyle ilgili sayaçlar verilmiştir. Örneğin bilgisayarın mantıksal diskinin durumunu ölçmek için LogicalDisk objesi seçilebilir. Daha sonra bu objeye atanmış sayaç listesinden(counter list) amaca uygun bir sayaç seçilir. Örneğin diskteki boş alanı denetlemek için %Free Space seçilir. En son ise seçilen bu sayacın örneği(instance) yani hangi mantıksal disk bölümü için kullanılacağı seçilir.




Yeni Sayaçlar eklemek


Bu şekilde sayaçlar ekleyebilmek için Performance Monitor'u açın.
Düğmelerden    Add düğmesine basın ya da sağ tıklayıp Add Counters'ı seçin. Yukarıdaki gibi bir sayfa açılacaktır.
Add Counters sayfasının ilk bölümünde iki radyo düğmesi  bulunur. Bunlardan birincisi lokal bilgisayarın ölçülmesine, ikincisi ise eğer altındaki kutuya makinenin yolu gösterilirse ağdaki herhangi bir makinenin ölçülebilmesini sağlar.
Add Counters'ın ikinci bölümü Performance object bölümüdür ve buradan ölçülmesi istenen obje seçilir.
Objenin seçilmesinin ardından counters list bölümü seçilen objeyle ilgili sayaçlarla dolar. Bunun tam yanında bulunan instances bölümünde ise bir örnek seçilerek seçilen sayacın hangi örneği ölçeceği belirlenir. En son ise seçimler tamamlandığında Add düğmesine basılıp işlem tamamlanır.

Performans Logları

Performans logları ile sayaçlardan elde edilen verilerin kaydedilmesi sağlanır. Bu sayede ağdaki sunucuların dilenilen bir zamandaki sayaç değerleri istenilen bir zamanda incelenebilir. Böylece sunucu performansını izlemek için System Monitor'ü devamlı olarak izleme gereği ortadan kalkar. Aynı zamanda loglar sistem yöneticilerine aylar öncesine giderek sunuculardaki performans değişimlerini gün gün takip edebilmelerini sağlar. Bu sayaç logları dosyalar halinde saklanır.


Yeni bir performans log'u yaratmak


Yeni bir log yaratmak için Performance Monitor'de System Monitor'ün altındaki Performance Logs and Alerts yazan yerdeki artı işaretine tıklayarak bu bölümü genişletin.






Genişleyen bölümde ilk sırada bulunan Counter Logs'a sağ tıklayın. Açılan menüden New Log Settings'e tıklayın.
Bunun ardından yeni yaratılan log'a isim vermenizi isteyen bir iletişim kutusu açılacaktır. Buraya bir isim girin. Bunun ardından log ekleme sayfası açılacaktır. Burada Add Objects diyerek objeye ait herhangi bir sayaç ya da örnek ayırt etmeden sayaçların hepsini ekleyebileceğiniz gibi Add Counters diyerek objelere ait belirli sayaçları ve örnekleri de seçebilirsiniz. Gerekli obje ve sayaçları ekledikten sonra sayaçlardan log dosyasına hangi zaman aralığında veri yazılacığını Interval bölümünde belirtin ya da 15 saniye olan varsayılan ayarda bırakın. En son OK düğmesine basın. Bunun ardından eklediğiniz kırmızı log ikonu yeşile dönüşerek çalışmaya başladığını işaret edecektir.



Logların İncelenmesi

Kaydedilmiş loglar da System Monitor'de incelenir. Tek farkı log için belirteceğiniz bir zaman aralığında kaydın grafikte statik olarak görünmesidir.

Logları incelemeye başlamadan önce inceleyeceğiniz log'un çalışmasını Counter Logs bölümünden yeşil ikonuna sağ tıklayıp stop komutu vererek durdurun.

Artık log dosyası çağrılıp izlenmeye hazırdır. Bunun için
  View Log Data düğmesine basın.

 


Açılan sayfada ADD düğmesine basarak daha önceden kayıt ettiğiniz log dosyasının yolunu gösterin.
Görmek istediğiniz grafiğin zaman aralığını Time Range Kısmında belirleyin ve OK düğmesine basın.

  Düğmesine basarak log için daha önceden seçilmiş olan objeleri seçip grafiğe eklenmelerini sağlayın.


Performance Alerts - Performans Uyarıları


Alert'lar çalar saatler gibi Performance Monitor'de çalışan sayaçlar belli bir değere ulaştığında çeşitli şekillerde uyarılar verirler. Bu bir diskin ya da sistem hafızasının kapasitesinin belli bir değere düşmesi olabileceği gibi işlemcinin aşırı yüklenme nedeniyle normal çalışma eşiğinin üzerine çıkması da olabilir.

Alert'lar bu nedenle daha kötü bir durum oluşmadan önce sistem yöneticilerine zamanında müdahele etme olanağı sağlar.

Alert Kurulumu

Performance Monitor'de Performance Logs and Alerts'ı genişletin.
Alerts'ın üzerine sağ tıklayarak New Alert Settings'i seçin ve Alert için bir isim girin.



Açılan sayfada ilk bölümde Comment kısmına kuracağınız Alert için onu tanımlayan bir yazı girin.
İkinci bölümde Add düğmesine basarak Obje, Sayaç ve Örnek ekleyin. Eklediğiniz Obje şimdi Counters bölümünde listelenecektir.
Alert when the value is: kısmında
Over seçeneği sayaç belirli bir limiti aştığında
Under ise sayaş belirli bir limitin altına düştüğünde uyarı verecektir.
Limit: kısmına üstüne çıkılacağı ya da altına düşeceği düşünülen limit değerini girin.
Sample data every: bölümünde sayaçların kontrol edilecekleri zaman aralığını belirtin.

Sayfadaki ikinci sekme olan Action'a tıklayın. Yeni bir sayfa gelecektir.





Burada alert'ın limit değerleri üzerine çıkıldığında ya da düşüldüğünde nasıl bir uyarı davranışında bulunacağı ayarlanır.

İlk onay kutusu alert tetiklendiğinde Event Viewer'daki application log'a bir uyarı logu girişi yapılmasını sağlar.
İkinci onay kutusu işaretlendiğinde ismi ya da adresi girilen bir bilgisayara uyarı mesajı gönderilir.
Üçüncü onay kutusu alert tetiklendiğinde seçilen performans logunun çalışmaya başlamasını söyler.
Dördüncüsü ise yolu gösterilen bir programın çalışmasını sağlar.

İstenilen uyarı tercihlerini de yaptıktan sonra OK düğmesine basın.
Ayarlanan alert'ın aktif hale gelmesi için üzerine gelip sağ tıklayıp start komutu vermeniz gereklidir. Yine durdurmak için de aynı şekilde stop komutunu verebilirsiniz.



Task Manager Aracı

Task Manager aracını başlatmak için Ctrl+Shift+Esc tuş kombinasyonunu kullanabilir ya da Görev Çubuğu'na sağ tıklayarak Task Manager'ı seçebilirsiniz. Bir diğer yol da Ctrl+Alt+Del kombinasyonunu kullanıp Task Manager düğmesine basmaktır.

Task Manager aracı ile Performance Monitor aracı gibi bilgisayarın bileşenlerinin ne durumda olduğu incelenebilir. Yalnız Task Manager'ın Performance Monitor'den farkı sistem bileşenlerinin durumlarını izlemek için bileşenlere özel sayaç ayarları yapılmasına izin vermemesi, bunun yerine sistem için kritik olduğu düşünülen bileşenlerin durumlarını doğrudan herhangi bir ayar yapmaya gerek bırakmadan göstermesidir. Bu nedenle Task Manager'ı kullanmak daha pratik ve hızlı bir çözümdür ama alınabilecek veri çeşitliliği sınırlıdır.

Task Manager çeşitli verileri görüntülemek için beş ayrı sekme kullanır. Bunlar:

Applications Sekmesi
Processes Sekmesi
Performance Sekmesi
Networking Sekmesi
Users Sekmesi


şeklinde sıralanır. Her birinin özel bir görevi bulunur.

Applications Sekmesi:



Bu sekme bilgisayarda o anda çalışan uygulamaları listeler ve çoğunlukla yanıt vermeyen uygulamaları sonlandırmak için kullanılır.
Task altında isimleri listelenen uygulamaların karşısında , Status sütunu altında uygulamaların durumları belirtilir. Running başarılı bir şekilde çalıştığını ifade ederken, Not responding uygulamanın yanıt vermediğini belirtir. Böyle durumlarda yanıt vermeyen uygulamalar için bu sekmenin altında bulunan End Task düğmesine basılıp uygulama sonlandırılır. Diğer bir düğme olan Switch To seçili uygulama penceresini öne çıkartır ve onun kullanılmasını sağlar. Üçüncü ve son düğme olan New Task ise uygulama adı girilebilecek bir iletişim kutusu açarak bir uygulama çalıştırılmasını sağlar.


Processes Sekmesi:




Bu sekme bilgisayarda mevcut durumda çalışan bütün işlemleri (processes) Image Name sütunu altında listeler ve performansları hakkında varsayılan olarak her işlemin işlemci ve hafıza kullanım miktarlarını ilgili CPU ve Mem Usage  sütunlarında görüntüler. Eğer Task Manager'ın View menüsünden Select Columns seçilirse çalışan işlemlerin diğer istatistikleri de yeni bir sütun olarak eklenebilir.
Processes sekmesinin altında listelenen işlemlerden birisine sağ tıklayıp açılan menüden Set Priority seçilirse low (düşük) ve high (yüksek) arasında yapılacak bir seçimle işlemin diğerlerine göre işlemciyi kullanma önceliği artırılabilir.
Processes sekmesinin alt tarafında bulunan End Process düğmesine basılırsa seçili olan işlemler sonlandırılır fakat yalnızca yanıt vermeyen bir işlem için kullanılması tavsiye edilir.

Performance Sekmesi:




Bu sekme ile bilgisayarın genel performansı gerçek zamanlı olarak incelenebilir. CPU Usage ve CPU Usage History grafiklerinde işlemcinin meşgul olduğu zaman yüzdesi çubuk grafiği ve işlemcinin geçmiş zaman içinde yüzde kaç meşgul olduğu çizgi grafiği halinde gösterilir.
Bu grafiklerin altındaki PF Usage ve Page File Usage History grafikleri ise o anda kullanılan sanal bellek miktarını ve sanal belleğin geçmiş zaman içinde ne kadar kullanıldığını yine çizgi grafik halinde gösterir.

Totals bölümü altında bulunan Handles değeri sistemde o anda bütün işlemlerin açtığı handle miktarını gösterir. Handle'lar Windows'ta objeleri(pencere,düğme vs.) temsil etmek için kullanılır, ve işletim sistemi handle aracılığıyla bir objeyle etkileşim kurar. Thread değeri ise sistemde o anda çalışan thread miktarını gösterir. Thread'ler sistemde çalışan işlemlerin işlemciye yaptırdıkları işlemlerin bölünmüş halleridir ve aynı anda birden çok işlemin hızlı bir şekilde çalışmasını sağlarlar. Processes ise sistemde çalışan işlem sayısını gösterir.

Commit Charge(K) altında bulunan Total, sistemde çalışan tüm işlemlerin kullandığı toplam sanal bellek miktarını byte cinsinden gösterir. Limit, sanal bellek dosyası büyüklüğünü genişletmeden kullanılabilecek maksimum sanal bellek miktarıdır. Peak ise sistemin ilk açıldığı zamandan beri kullanmış olduğu en büyük sanal bellek miktarıdır.

Physical Memory(K) altında bulunan Total, toplam hafıza büyüklüğünü gösterir. Available, kullanılabilecek boş hafıza alanı büyüklüğüdür. System Cache ise sisteme ayrılan hafıza miktarıdır.

Kernel Memory(K) altında bulunan Total, sadece işletim sistemi çekirdeği tarafından kullanılan toplam hafıza miktarıdır. Paged, toplam kullanılan kernel hafızasının diskteki sanal bellek dosyasına yazılan miktarıdır. Nonpaged, kullanılan kernel hafızasının bellekte tutulan miktarıdır.


Networking Sekmesi:




Bu sekme bilgisayarın network kartlarında gerçekleşen network trafiğini ölçümleme işini üstlenir. Her network kartının maksimum network kapasitesi baz alınarak o anda kapasitenin yüzde kaçının kullanıldığı grafik halinde gösterilir. Network kartlarının listelendiği bölümdeki sütunlardan ilki olan Network Adapter, network kartının ismini gösterir. Network Utilization, network kartının sahip olduğu bant genişliğinin yüzde kaç kullanıldığını gösterir. Link Speed, network kartının desteklediği maksimum bant genişliğidir. State, network kartının durumunu belirtir.

Users Sekmesi:




Users sekmesi bilgisayara giriş yapmış kullanıcıları listeler.
Bu sekmede User sütunu giriş yapmış kullanıcının adını gösterir. ID sütunu kullanıcı oturumunu tanımlayan numaradır. Status sütunu Active ise kullanıcının bağlı olduğunu, Disconnected ise bağlı olmadığını gösterir. Client Name, oturumun açılmış olduğu bilgisayarın adını gösterir. Session, oturum tipini belirtir. Console lokal bağlantıları, Terminal Services uzaktan bağlantıları belirtir.

Users sekmesindeki kullanıcı isimlerine sağ tıklanıp Disconnect komutu verildiğinde ya da sadece komutun altta bulunan düğmesine basarak oturum açmış kullanıcıların bağlantısı kesilir ama kullanıcıların oturumları sırasında açılmış uygulamalar çalışmaya devam eder. Log Off komutu verildiğinde ise kullanıcının oturumu kapanır ve çalıştırdığı uygulamalar son bulur.



Event Viewer Aracı


Event Viewer aracı Start -> Administrative Tools -> Event Viewer
seçilerek başlatılabilir ya da alternatif olarak Start -> Administrative Tools -> Computer Management başlatılarak da kullanılabilir.




Sistemdeki problemleri inceleyebilmeyi sağlayan bir diğer araç ta Event Viewer'dır.  Event Viewer bir sistemde gerçekleşen çeşitli türde olayların kaydedilmiş loglarını görüntüler. Sistemlerde belirli türlerde gerçekleşen işlemleri Windows olay olarak tanımlar ve bunların sonuçlarını düzenli olarak loglar halinde kaydeder. Bu olaylar Event Viewer içinde birbirlerine benzeyen ilişkileri bakımından kategorilere ayrılmıştır.

Application: Bu log sistemde çalışan uygulamaların yarattıkları logları görüntüler.
Security: Sistemde gerçekleşen başarılı ve başarısız oturum açma girişimleri, yine sistem kaynakları, objeleri(dosyalar gibi) üzerinde yapılan faaliyetlerin logları burada izlenir.
System: Windows sistem servisleri tarafından kaydedilen loglar burada görüntülenir.
Directory Service: Active Directory'nin yaratmış olduğu logların görüntülendiği yerdir.
DNS Server: Sadece DNS kurulu sistemlerde ortaya çıkar. DNS servisinin yaratmış olduğu logları görüntüler.
File Replication Service: File Replication Servisi'nin yaratmış olduğu logları görüntüler. Bu servis örnek olarak domain controllers gibi dosya replikasyonu gerçekleştiren sunucularda replikasyonun durumu hakkında (başarılı/başarısız) loglar görüntüler.

Bu log kategorilerinin her birinde bulunan loglar üzerlerine çift tıklanarak incelenebilir.
Kaydolmuş her log yine kendi arasında alt kategorilere ayrılır. Event viewer'ın sağ bölümünde bulunan sütunlardan ilki olan Type logların hangi tipte olduğunu belirtir. Bunlar toplam beş adettir.

Information: Başarıyla sonuçlanmış olayları gösterir. Başarıyla sonuçlanmış olaylara örnek olarak "sürücüde disk yok" şeklinde verilen mesajlar da dahildir ama burada başarıdan kastedilen bu hata mesajının görüntülenmesidir.

Warning: Kritik olmayan ama sorunlara yol açabilmesi muhtemel olaylar bu kategoriye girer. Örneğin makinenin zaman senkronizasyonu için bir sunucu bulamaması ağda problemlere yol açabilir. Bu nedenle bu olay Warning olarak gösterilir.

Error: Bir hata nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanan olaylar bu kategoriye girer. Örneğin bir servisin bir hata nedeniyle sonlanması ya da bir sürücünün denetlediği aygıtta bir problem saptaması Error sınıfına girer.

Success Audit: Denetim aktif olduğunda denetlenen olayın başarılı bir şekilde sonuçlandığını gösterir. Örnek olarak bir kullanıcının başarılı bir şekilde oturum açması ya da denetlenen bir paylaşım dosyası üzerinde işlemler yapılması.

Failure Audit: Denetim aktifken denetlenen olayın başarısızlıkla sonuçlandığını gösterir. Bir kullanıcının başarısız bir oturum açma girişiminde bulunması gibi.


Type sütunu dışında Date ve Time sütunları olayın oluştuğu tarihi ve zamanı, Source sütunu olay logunu yaratan uygulamanın adını, Computer sütunu olayın gerçekleştiği bilgisayarı, User sütunu da (varsa) olayı gerçekleştiren oturum açmış kullanıcıyı gösterir.